Hai muoi ba nam
truoc , co mot co gai
dau bu toc roi . gap ai
cung cuoi cuoi ngo
ngao'
Vì vậy, đàn bà trong
làng đi qua cô gái
thường nhổ nước bọt,
có bà còn chạy lên
trước dậm chân, đuổi
"Cút cho xa!". Thế
nhưng cô gái không bỏ
đi, vẫn cứ cười ngây dại
quanh quẩn trong làng.
Hồi đó, cha tôi đã 35
tuổi. Cha làm việc ở bãi
khai thác đá bị máy
chém cụt tay trái, nhà
lại quá nghèo, mãi
không cưới được vợ.Bà
nội thấy con điên có sắc
vóc, thì động lòng,
quyết định mang cô ta
về nhà cho cha tôi, làm
vợ, chờ bao giờ cô ta đẻ
cho nhà tôi "đứa nối
dõi" sẽ đuổi đi liền.Cha
tôi dù trong lòng bất
nhẫn, nhưng nhìn cảnh
nhà, cắn răng đành
chấp nhận. Thế là kết
quả, cha tôi không phải
mất đồng xu nào,
nghiễm nhiên thành
chú rể.
Khi mẹ sinh tôi, bà nội
ẵm cháu, hóp cái miệng
chẳng còn mấy cái răng
vui sướng nói: "Cái con
mẹ điên này, mà lại
sinh cho bà cái đứa
chống gậy rồi!". Có điều
sinh tôi ra, bà nội ẵm
mất tôi, không bao giờ
cho mẹ đến gần con.Mẹ
chỉ muốn ôm tôi, bao
nhiêu lần đứng trước
mặt bà nội dùng hết
sức gào lên: "Đưa, đưa
tôi..." bà nội mặc kệ.
Tôi còn trứng nước như
thế, như khối thịt non,
biết đâu mẹ lỡ tay vứt
tôi đi đâu thì sao? Dù
sao, mẹ cũng chỉ là con
điên.
Cứ mỗi khi mẹ khẩn cầu
được bế tôi, bà nội lại
trợn mắt lên chửi:
"Mày đừng có hòng bế
con, tao còn lâu mới
đưa cho mày. Tao mà
phát hiện mày bế nó,
tao đánh mày chết. Có
đánh chưa chết thì tao
cũng sẽ đuổi mày
cút!".Bà nội nói với vẻ
kiên quyết và chắc
chắn. Mẹ hiểu ra, mặt
mẹ sợ hãi khủng khiếp,
mỗi lần chỉ dám đứng ở
xa xa ngó tôi. Cho dù
vú mẹ sữa căng đầy
cứng, nhưng tôi không
được một ngụm sữa mẹ
nào, bà nội đút từng
thìa từng thìa nuôi cho
tôi lớn. Bà nói, trong
sữa mẹ có "bệnh thần
kinh", nếu lây sang tôi
thì phiền lắm.
Hồi đó nhà tôi vẫn
đang giãy giụa giữa
vũng bùn lầy của nghèo
đói. Đặc biệt là sau khi
có thêm mẹ và tôi, nhà
vẫn thường phải treo
niêu. Bà nội quyết định
đuổi mẹ, vì mẹ không
những chỉ ngồi nhà ăn
hại cơm nhà, còn thỉnh
thoảng làm thành tiếng
thị phi. Một ngày, bà
nội nấu một nồi cơm to,
tự tay xúc đầy một bát
cơm đưa cho mẹ, bảo:
"Con dâu, nhà ta bây
giờ nghèo lắm rồi, mẹ
có lỗi với cô. Cô ăn hết
bát cơm này đi, rồi đi
tìm nhà nào giàu có
hơn một tí mà ở, sau
này cấm không được
quay lại đây nữa, nghe
chửa?".
Mẹ tôi vừa và một
miếng cơm to vào
mồm, nghe bà nội tôi
hạ "lệnh tiễn khách"
liền tỏ ra kinh ngạc,
ngụm cơm đờ ra lã tã
miệng. Mẹ nhìn tôi
đang nằm trong lòng
bà, lắp bắp kêu ai oán:
"Đừng... đừng...". Bà
nội sắt mặt lại, lấy tác
phong uy nghiêm của
bậc gia trưởng nghiêm
giọng hét: "Con dâu
điên mày ngang bướng
cái gì, bướng thì chả có
kết quả tốt lành gì đâu.
Mày vốn lang thang
khắp nơi, tao bao dung
mày hai năm rồi, mày
còn đòi cái gì nữa? Ăn
hết bát đấy rồi đi đi,
nghe thấy chưa hả?".
Nói đoạn bà nội lôi sau
cửa ra cái xẻng, đập
thật mạnh xuống nền
đất như Dư Thái Quân
nắm gậy đầu rồng,
"phầm!" một tiếng. Mẹ
sợ chết giấc, khiếp
nhược lén nhìn bà nội,
lại chậm rãi cúi đầu
nhìn xuống bát cơm
trước mặt, có nước mắt
rưới trên những hạt
cơm trắng nhệch. Dưới
cái nhìn giám sát, mẹ
chợt có một cử động kỳ
quặc, mẹ chia cơm
trong bát một phần lớn
sang cái bát không
khác, rồi nhìn bà một
cách đáng thương hại.
Bà nội ngồi thẫn thờ,
hoá ra, mẹ muốn nói
với bà rằng, mỗi bữa mẹ
sẽ chỉ ăn nửa bát, chỉ
mong bà đừng đuổi mẹ
đi. Bà nội trong lòng
như bị ai vò cho mấy
nắm, bà nội cũng là
đàn bà, sự cứng rắn của
bà cũng chỉ là vỏ ngoài.
Bà nội quay đầu đi,
nuốt những giọt nước
mắt nóng đi, rồi quay
lại sắt mặt nói: "Ăn
mau ăn mau, ăn xong
còn đi. Ở nhà này cô
cũng chết đói thôi!".
Mẹ tôi dường như
tuyệt vọng, đến ngay cả
nửa bát cơm con cũng
không ăn, thập thễnh
bước ra khỏi cửa,
nhưng mẹ đứng ở bậc
cửa rất lâu không bước
ra.
Bà nội dằn lòng đuổi:
"Cô đi, cô đi, đừng có
quay đầu lại. Dưới gầm
trời này còn nhiều nhà
người ta giàu!". Mẹ tôi
quay lại, đưa một tay
ra phía lòng bà, thì ra,
mẹ muốn được ôm tôi
một tí. Bà nội lưỡng lự
một lúc, rồi đưa tôi
trong bọc tã lót cho
mẹ. Lần đầu tiên mẹ
được ẵm tôi vào lòng,
môi nhắp nhắp cười,
cười hạnh phúc rạng rỡ.
Còn bà nội như gặp
quân thù, hai tay đỡ
sẵn dưới thân tôi, chỉ sợ
mẹ lên cơn điên, quăng
tôi đi như quăng rác.
Mẹ ôm tôi chưa được
ba phút, bà nội không
đợi được giằng tôi trở
lại, rồi vào nhà cài chặt
then cửa.
Khi tôi bắt đầu lờ mờ
hiểu biết một chút, tôi
mới phát hiện, ngoài
tôi ra, bọn trẻ chơi
cùng tôi đều có mẹ. Tôi
tìm cha đòi, tìm bà đòi,
họ đều nói, mẹ tôi chết
rồi. Nhưng bọn bạn
cùng làng đều bảo tôi:
"Mẹ mày là một con
điên, bị bà mày đuổi đi
rồi". Tôi tìm bà nội vòi
vĩnh, đòi bà phải trả mẹ
lại, còn chửi bà là đồ
"bà lang sói", thậm chí
hất tung mọi cơm rau
bà bưng cho tôi. Ngày
đó, tôi làm gì biết
"điên" nghĩa là cái gì
đâu, tôi chỉ cảm thấy
nhớ mẹ tôi vô cùng, mẹ
trông như thế nào nhỉ?
mẹ còn sống không?
Không ngờ, năm tôi
sáu tuổi, mẹ tôi trở về
sau 5 năm lang thang.
Hôm đó, mấy đứa nhóc
bạn tôi chạy như bay
tới báo: "Thụ, mau đi
xem, mẹ mày về rồi
kìa, mẹ bị điên của mày
về rồi!" Tôi mừng quá
đít nhổng nhổng, co giò
chạy vội ra ngoài, bà
nội và cha cũng chạy
theo tôi. Đây là lần đầu
tiên tôi nhìn thấy mẹ,
kể từ khi biết nhớ.
Người đàn bà đó vẫn áo
quần rách nát, tóc tai
còn những vụn cỏ khô
vàng khè, có trời mới
biết là do ngủ đêm
trong đống cỏ nào.
Mẹ không dám bước
vào cửa, nhưng mặt
hướng về phía nhà tôi,
ngồi trên một hòn đá
cạnh ruộng lúa trước
làng, trong tay còn
cầm một quả bóng bay
bẩn thỉu.
Khi tôi và lũ trẻ đứng
trước mặt mẹ, mẹ
cuống cuồng nhìn
trong đám tôi tìm con
trai mẹ. Cuối cùng mẹ
dán chặt mắt vào tôi,
nhìn tôi chòng chọc,
nhếch mép bảo: "Thụ...
bóng... bóng...". Mẹ
đứng lên, liên tục giơ
lên quả bóng bay trong
tay, dúi vào tôi với vẻ
lấy lòng. Tôi thì liên tục
lùi lại. Tôi thất vọng
ghê gớm, không ngờ
người mẹ ngày đêm tôi
nhớ thương lại là cái
hình người này.
Một thằng cu đứng
cạnh tôi kêu to: "Thụ,
bây giờ mày biết con
điên là thế nào chưa?
Là mẹ mày như thế này
đấy!". Tôi tức tối đáp lại
nó: "Nó là mẹ mày ấy!
Mẹ mày mới là con
điên ấy, mẹ mày mới là
thế này!" Tôi quay đầu
chạy trốn. Người mẹ bị
điên này tôi không
thèm. Bà nội và bố thì
lại đưa mẹ về nhà. Năm
đó, bà nội đuổi mẹ đi
rồi, lương tâm bà bị
chất vấn dày vò, bà
càng ngày càng già,
trái tim bà cũng không
còn sắt thép được nữa,
nên bà chủ động đưa
mẹ về, còn tôi lại bực
bội, bởi mẹ đã làm tôi
mất thể diện.
Tôi không bao giờ tươi
tỉnh với mẹ, chưa bao
giờ chủ động nói với
mẹ, càng không bao
giờ gọi "Mẹ!", khi phải
trao đổi với mẹ, tôi gào
là chủ yếu, mẹ không
bao giờ dám hé miệng.
Nhà không thể nuôi
không mẹ mãi, bà nội
quyết định huấn luyện
cho mẹ làm việc vặt.
Khi đi làm đồng, bà nội
dắt mẹ đi "quan sát
học hỏi", bà bảo mẹ
không nghe lời sẽ bị
đánh đòn. Sau một thời
gian, bà nội nghĩ mẹ đã
được dạy dỗ tương đối
rồi , liền để mẹ tự đi cắt
cỏ lợn. Ai ngờ mẹ chỉ
cắt nửa tiếng đã xong
cả hai bồ "cỏ lợn".
Bà nội vừa nhìn đã tá
hỏa sợ hãi, cỏ mẹ cắt là
lúa giống vừa làm đòng
trỗ bông trong ruộng
nhà người ta. Bà nội
vừa sợ vừa giận phát
cuồng chửi rủa: "Con
mẹ điên lúa và cỏ mà
không phân biệt
được..." Bà nội còn
đang chưa biết nên
xoay xở ra sao, thì nhà
có ruộng bị cắt lúa tìm
tới, mắng bà cố ý dạy
con dâu làm càn. Bà
nội tôi lửa giận bốc
phừng phừng, trước
mặt người ta lấy gậy
đánh vào eo lưng con
dâu, chửi: "Đánh chết
con điên này, mày cút
ngay đi cho bà..." Mẹ
tuy điên, nhưng vẫn
biết đau, mẹ nhảy
nhỏm lên chạy trốn đầu
gậy, miệng phát ra
những tiếng lắp bắp sợ
hãi: " Đừng... đừng...".
Sau rồi, nhà người ta
cũng cảm thấy chướng
mắt , chủ động bảo:
"Thôi, chúng tôi cũng
chẳng bắt đền nữa. Sau
này giữ cô ta chặt một
tí là được...".
Sau khi cơn sóng gió
qua, mẹ oại người dưới
đất thút thít khóc. Tôi
khinh bỉ bảo: "Cỏ với
lúa mà cũng chả phân
biệt được, mày đúng là
lợn!" Lời vừa dứt, gáy
tôi bị một cái tát lật, là
bà. Bà trừng mắt bảo
tôi: "Thằng ngu kia,
mày nói cái gì đấy?
Mày còn thế này nữa?
Đấy là mẹ mày đấy!"
Tôi vùng vằng bĩu môi:
"Cháu không có loại
mẹ điên khùng thế
này!". "A, mày càng
ngày càng láo. Xem bà
có đánh mày không!".
Bà nội lại giơ tay lên,
lúc này chỉ thấy mẹ như
cái lò xo bật từ dưới đất
lên, che giữa bà nội và
tôi, mẹ chỉ tay vào đầu
mẹ, kêu thảng thốt:
"Đánh tôi, đánh tôi!".
Tôi hiểu rồi, mẹ bảo bà
nội đánh mẹ, đừng
đánh tôi. Cánh tay bà
trên không trung
thõng xuống, miệng
lẩm bẩm: "Con mẹ điên
này, trong lòng nó
cũng biết thương con
đây!".Tôi vào lớp một,
cha được một hộ
chuyên nuôi cá làng
bên mời đi canh hồ cá,
mỗi tháng lương 50 tệ.
Mẹ vẫn đi làm ruộng
dưới sự chỉ bảo của bà,
chủ yếu là đi cắt cỏ lợn,
mẹ cũng không còn
gây ra vụ rầy rà nào lớn
nữa.
Nhớ một ngày mùa
đông đói rét năm tôi
học lớp ba, trời đột
ngột đổ mưa, bà nội sai
mẹ mang ô cho tôi. Có
lẽ trên đường đến
trường tôi mẹ đã ngã ì
oạch mấy lần, toàn
thân trông như con khỉ
lấm bùn, mẹ đứng ở
ngoài cửa sổ lớp học
nhìn tôi cười ngớ ngẩn,
miệng còn gọi tôi:
"Thụ... ô...". Có mấy
đứa bạn tôi cười khúc
khích, tôi như ngồi
trên bàn chông, oán
hận mẹ khủng khiếp ,
hận mẹ không biết
điều, hận mẹ làm tôi
xấu hổ, càng hận thằng
Hỷ cầm đầu trêu chọc.
Trong lúc nó còn đang
khoa trương bắt chước
mẹ, tôi chộp cái hộp
bút trước mặt, đập thật
mạnh cho nó một phát,
nhưng bị thằng Hỷ
tránh được. Nó xông
tới bóp cổ tôi, chúng
tôi giằng co đánh nhau.
Tôi nhỏ con, vốn không
phải là đối thủ của nó,
bị nó dễ dàng đè xuống
đất. Lúc này, chỉ nghe
một tiếng "vút" kéo
dài từ bên ngoài lớp
học, mẹ giống như một
đại hiệp "bay" ào vào,
một tay tóm cổ thằng
Hỷ, đẩy ra tận ngoài
cửa lớp. Ai cũng bảo
người điên rất khỏe,
thật sự đúng là như
vậy. Mẹ dùng hai tay
nhấc bổng thằng bắt
nạt tôi lên trên không
trung, nó kinh sợ kêu
khóc gọi bố mẹ, một
chân béo ị khua
khoắng đạp loạn xạ trên
không trung. Mẹ
không thèm để ý, vứt
nó vào ao nước cạnh
cổng trường, rồi mặt
thản nhiên, mẹ đi ra.
Mẹ vì tôi gây ra đại
họa, mẹ lại làm như
không có việc gì xảy ra.
Trước mặt tôi, mẹ lại có
vẻ khiếp nhược, nhìn
tôi vẻ muốn lấy lòng.
Tôi hiểu ra đây là tình
yêu của mẹ, dù đầu óc
mẹ không tỉnh táo, thì
tình yêu của mẹ vẫn
tỉnh táo, vì con trai của
mẹ bị người ta bắt nạt.
Lúc đó tôi không kìm
được kêu lên: "Mẹ!"
đây là tiếng gọi đầu
tiên kể từ khi tôi biết
nói. Mẹ sững sờ cả
người, nhìn tôi rất lâu,
rồi y hệt như một đứa
trẻ con, mặt mẹ đỏ
hồng lên, cười ngớ
ngẩn. Hôm đó, lần đầu
tiên hai mẹ con tôi
cùng che một cái ô về
nhà. Tôi kể sự tình cho
bà nội nghe, bà nội sợ
rụng rời ngã ngồi lên
ghế, vội vã nhờ người đi
gọi cha về. Cha vừa
bước vào nhà, một đám
người tráng niên vạm
vỡ tay dao tay thước
xông vào nhà tôi,
không cần hỏi han
trắng đen gì, trước tiên
đập phá mọi bát đũa vò
hũ trong nhà nát như
tương, trong nhà như
vừa có động đất cấp
chín.
Đây là những người do
nhà thằng Hỷ nhờ tới,
bố thằng Hỷ hung hãn
chỉ vào cha tôi nói:
"Con trai tao sợ quá đã
phát điên rồi, hiện
đang nằm nhà thương.
Nhà mày mà không
mang 1000 tệ trả tiền
thuốc thang, mẹ mày
tao cho một mồi lửa
đốt tan cái nhà mày
ra". Một nghìn tệ? Cha
đi làm một tháng chỉ 50
tệ! Nhìn những người
sát khí đằng đằng nhà
thằng Hỷ, cha tôi mắt
đỏ lên dần, cha nhìn mẹ
với ánh mắt cực kỳ
khủng khiếp, một tay
nhanh như cắt dỡ thắt
lưng da, đánh tới tấp
khắp đầu mặt mẹ.Một
trận lại một trận, mẹ
chỉ còn như một con
chuột khiếp hãi run
rẩy, lại như một con
thú săn đã bị dồn vào
đường chết, nhảy lên
hãi hùng, chạy trốn, cả
đời tôi không thể quên
tiếng thắt lưng da vụt
lạnh lùng lên thân mẹ
và những tiếng thê
thiết mẹ kêu.
Sau đó phải trưởng đồn
cảnh sát đến ngăn bàn
tay bạo lực của cha.
Kết quả hoà giải của
đồn cảnh sát là: Cả hai
bên đều có tổn thất, cả
hai không nợ nần gì
nhau cả. Ai còn gây sự
sẽ bắt luôn người
đó.Đám người đi rồi,
cha tôi nhìn khắp nhà
mảnh vỡ nồi niêu bát
đũa tan tành, lại nhìn
mẹ tôi vết roi đầy
mình, cha tôi bất ngờ
ôm mẹ tôi vào lòng
khóc thảm thiết. "Mẹ
điên ơi, không phải là
tôi muốn đánh mẹ, mà
nếu như tôi không
đánh thì việc này
không thể dàn xếp nổi,
nhà mình làm gì có
tiền mà đền cho người.
Bởi nghèo khổ quá mà
thành họa đấy thôi!".
Cha lại nhìn tôi nói:
"Thụ, con phải cố mà
học lên đại học. Không
thì, nhà ta cứ bị người
khác bắt nạt suốt đời,
nhé!". Tôi gật đầu, tôi
hiểu.
Mùa hè năm 2000, tôi
thi đỗ vào trung học
với kết quả xuất sắc. Bà
nội tôi vì làm việc cực
nhọc cả đời mà mất
trước đó, gia cảnh ngày
càng khó khăn hơn.
Cục Dân Chính khu tự
trị Ân Thi (Hồ Bắc) xếp
nhà tôi thuộc diện đặc
biệt nghèo đói, mỗi
tháng trợ cấp 40 tệ.
Trường tôi học cũng
giảm bớt học phí cho
tôi, nhờ thế tôi mới có
thể học tiếp. Vì học nội
trú, bài vở nhiều, tôi
rất ít khi về nhà. Cha
tôi vẫn đi làm thuê 50
tệ một tháng, gánh
tiếp tế cho tôi đặt lên
vai mẹ, không ai thay
thế được. Mỗi lần bà
thím nhà bên giúp nấu
xong thức ăn, đưa cho
mẹ mang đi.
Hai mươi ki lô mét
đường núi ngoằn ngoèo
ruột dê làm khổ mẹ
phải tốn sức ghi nhớ
đường đi, gió tuyết
cũng vẫn đi. Và thật là
kỳ tích, hễ bất cứ việc
gì làm vì con trai, mẹ
đều không điên tí nào.
Ngoài tình yêu mẫu tử
ra, tôi không còn cách
giải thích nào khác. Y
học cũng nên giải thích
khám phá hiện tượng
này.
27/4/2003, lại là một
Chủ nhật, mẹ lại đến,
không chỉ
mang đồ ăn cho tôi, mẹ
còn mang đến hơn chục
quả đào dại. Tôi cầm
một quả, cắn một
miếng, cười hỏi mẹ:
"Ngọt quá, ở đâu ra?"
Mẹ nói: "Tôi... tôi
hái..." không ngờ mẹ
tôi cũng biết hái cả đào
dại, tôi chân thành
khen mẹ: "Mẹ, mẹ
càng ngày càng tài
giỏi !". Mẹ cười hì hì.
Trước lúc mẹ về, tôi
theo thói quen dặn dò
mẹ phải cẩn thận an
toàn, mẹ ờ ờ trả lời.
Tiễn mẹ xong, tôi lại
bận rộn ôn tập trước kỳ
thi cuối cùng của thời
phổ thông.
Ngày hôm sau, khi
đang ở trên lớp, bà
thím vội vã chạy đến
trường, nhờ thầy giáo
gọi tôi ra ngoài cửa.
Thím hỏi tôi, mẹ tôi có
đến đưa tiếp tế đồ ăn
không? Tôi nói đưa rồi,
hôm qua mẹ về rồi.
Thím nói: "Không, mẹ
mày đến giờ vẫn chưa
về nhà!" Tim tôi thót
lên một cái, mẹ tôi
chắc không đi lạc
đường? Chặng đường
này mẹ đã đi ba năm
rồi, có lẽ không thể lạc
được.
Thím hỏi: "Mẹ mày có
nói gì không?" Tôi bảo
không, mẹ chỉ cho cháu
chục quả đào tươi.
Thím đập hai tay:" Thôi
chết rồi, hỏng rồi, có lẽ
vì mấy quả đào dại rồi!"
Thím kêu tôi xin nghỉ
học, chúng tôi đi men
theo đường núi về tìm.
Đường về quả thực có
mấy cây đào dại, trên
cây chỉ lơ thơ vài quả
cọc, bởi nếu mọc ở vách
đá mới còn giữ được
quả. Chúng tôi cùng lúc
nhìn thấy trên thân cây
đào có một vết gãy
cành, dưới cây là vực
sâu trăm thước.
Thím nhìn tôi rồi nói:
"Chúng ta đi xuống
khe vách đá tìm!" Tôi
nói: "Thím, thím đừng
doạ cháu...". Thím
không nói năng kéo tôi
đi xuống vách núi...
Mẹ nằm yên tĩnh dưới
khe núi, những trái đào
dại vương vãi xung
quanh, trong tay mẹ
còn nắm chặt một quả,
máu trên người mẹ đã
cứng lại thành đám
màu đen nặng nề.Tôi
đau đớn tới mức ngũ
tạng như vỡ ra, ôm
chặt cứng lấy mẹ, gọi:
"Mẹ ơi, Mẹ đau khổ
của con ơi! Con hối hận
đã nói rằng đào này
ngọt! Chính là con đã
lấy mạng của mẹ... Mẹ
ơi, mẹ sống chẳng được
hưởng sung sướng ngày
nào..."
Tôi sát đầu tôi vào
khuôn mặt lạnh cứng
của mẹ, khóc tới mức
những hòn đá dại trên
đỉnh núi cũng rớt nước
mắt theo tôi.
Ngày 7/8/2003, một
trăm ngày sau khi
chôn cất mẹ, thư gọi
nhập học dát vàng dát
bạc của Đại học Hồ Bắc
đi xuyên qua những ngả
đường mẹ tôi đã đi,
chạy qua những cây
đào dại, xuyên qua
ruộng lúa đầu làng,
"bay" thẳng vào cửa
nhà tôi.
Tôi gài lá thư đến
muộn ấy vào đầu ngôi
mộ cô tịch của mẹ:
"MẸ, con đã có ngày
mở mặt mở mày rồi, MẸ
có nghe thấy không?
MẸ có thể ngậm cười
nơi chín suối rồi!".
